Đắk Lắk: Bước đột phá từ chuyển đổi kép trong “Liên kết chuỗi giá trị lúa gạo Ea Súp trên nền tảng số” nơi vùng biên giới

Ngày 23/04/2026, UBND xã Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk đã chính thức tổ chức Lễ ra mắt “Chuỗi liên kết lúa gạo Ea Súp trên nền tảng chuyển đổi số”. Bước đột phá từ chuyển đổi kép trong chuỗi giá trị lúa gạo nơi vùng biên đang trở thành điểm sáng về nông nghiệp hiện đại. Đây không chỉ là lời giải cho bài toán tích hợp giữa nông nghiệp số và kinh tế tuần hoàn tại địa phương mà còn là một dấu mốc quan trọng hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế tập thể hiệu quả ngay sau khi thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp.

Mở rộng mắt xích liên kết chuỗi và thực hiện chuyển đổi kép

Xã Ea Súp nằm ở vùng biên giới của tỉnh Đắk Lắk. Mặc dù là địa phương không có điều điện thổ nhưỡng thuận lợi để phát triển các loại cây công nghiệp, cây ăn quả chủ lực của tỉnh, nơi có điều kiện khí hậu khắc nghiệt, đất đai khô cằn nhất của tỉnh; tuy nhiên, đây là vùng đệm chiến lược phát triển kinh tế biên mậu của tỉnh, có diện tích rất lớn, tạo không gian phát triển rộng và có tiềm năng lớn về phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái. Trong giai đoạn phát triển mới, nông nghiệp đang chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy thị trường làm trung tâm và tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị. Các chuỗi giá trị nông sản ngày càng được tổ chức theo mô hình liên kết dọc từ sản xuất đến chế biến và tiêu thụ, trong đó doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân tham gia vào các mạng lưới sản xuất và phân phối quy mô lớn.

Khác với chuỗi liên kết truyền thống trước đây, thì nay nơi vùng biên ải (xã Ea Súp) đã lựa chọn xây dựng chuỗi liên kết mới, mở rộng nhiều thành phần tham gia trong các sợi dây liên kết và định hình vai trò của các bên khi tham gia: (1) Nhà nước đóng vai trò kiến tạo phát triển định hướng, ban hành cơ chế chính sách thúc đẩy phát triển chuỗi, hỗ trợ đào tạo, kết nối tri thức; (2) Ngân hàng hỗ trợ tài chính, trung gian kết nối và điều tiết dòng tài chính, kết nối dòng vốn, chia sẻ rủi ro và khuyến khích đầu tư xanh; (3) Doanh nghiệp đảm nhiệm chế biến, logistics và thương mại; (4) Đơn vị công nghệ vận hành nền tảng số, chuẩn hóa dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, hỗ trợ và phá triển sản phẩm trên thương mại điện tử; (5) Hợp tác xã tổ chức vùng trồng, thu mua và liên kết thị trường; (6) Nông dân trực tiếp sản xuất, ghi chép, cung cấp dữ liệu thực tế để đưa vào nền tảng số; ngoài ra, các bên cùng tham gia thúc đẩy số hoá và nâng cao năng lực chuỗi liên kết.

Từ tháng 9/2025, chuỗi liên kết kinh tế tập thể đã bắt đầu được hình thành với sự tham gia của các Hợp tác xã gồm: Hợp tác xã hữu cơ Đắk Lắk, Hợp tác xã Ea Súp và Hợp tác xã hữu cơ Ea Súp và đã định hình phát triển không gian số hoá nông nghiệp ngay từ đầu cho toàn chuỗi nơi vùng biên giới của tỉnh. Các HTX với vai trò là tổ chức tập hợp của nhiều nông dân sản xuất nhỏ lẻ, đại diện cho nhiều nông dân để thương lượng với doanh nghiệp nhằm tăng sức mạnh trên thị trường.

Đại diện các sợi dây kết nối (Nhà nước - Ngân hàng - Doanh nghiệp - HTX) tại Lễ ra mắt Chuỗi liên kết lúa gạo Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk

Sau gần 01 năm hình thành và xây dựng, ngày 21/4/2026, xã Ea Súp đã chính thức tổ chức Lễ ra mắt “Chuỗi liên kết lúa gạo Ea Súp trên nền tảng số” với sự tham gia của chính quyền địa phương, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, đơn vị hỗ trợ về công nghệ, các hợp tác xã tham gia chuỗi và đông đảo người nông dân sản xuất lúa gạo trên địa bàn. Đây được xem là bước cụ thể hóa định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp tại địa phương.

HTX Hữu cơ Ea Súp thu mua lúa cho nông dân

Bên cạnh việc sản xuất lúa gạo phải theo quy trình sản xuất có chứng nhận thì trọng tâm của chuỗi được thực hiện là số hóa toàn bộ quá trình sản xuất, bao gồm xây dựng bản đồ số vùng trồng, nhật ký canh tác điện tử, mã QR truy xuất và cập nhật dữ liệu tại hiện trường. Đây là nền tảng để nâng cao tính minh bạch, kiểm soát chất lượng sản phẩm và tăng khả năng tiếp cận thị trường như: Xây dựng chợ số của HTX tại địa phương “huucoeasup.vn”; thiết lập hệ thống bán lẻ qua các kênh ofline trên toàn quốc và thông qua chợ số (dakoco.com); liên kết thị trường xuất khẩu và các kênh thương mại khác…

Giao diện về vùng trồng chuỗi lúa gạo đã được thiết lập thể hiện trên nền tảng  số của HTX Hữu cơ Ea Súp

Chuyển đổi kép hướng đến tăng giá trị gia tăng, mở rộng thị trường, thu hút đầu tư, tăng khả năng tiếp cận tín dụng và giảm chi phí phối hợp trong chuỗi, đồng thời, nâng cao năng lực sản xuất và quản trị của hợp tác xã, tăng vai trò người dân tạo thêm nhiều việc làm cho người dân địa phương...

Thay đổi cách tiếp cận để phát triển chuỗi giá trị bền vững

Phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp là phương thức tổ chức sản xuất tất yếu của nền nông nghiệp hiện đại có ý nghĩa quyết định trong việc nâng cao giá trị gia tăng, hiệu quả sản xuất và sức cạnh tranh của nông sản. Trong đó, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân là các chủ thể trung tâm của chuỗi giá trị; Nhà nước đóng vai trò kiến tạo phát triển, định hướng, dẫn dắt thị trường và hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm, không làm thay chức năng của thị trường. Việc hình thành chuỗi được triển khai trên cơ sở phát triển mô hình kinh tế tập thể hiện đại, gắn với định hướng xây dựng không gian nông nghiệp số ngay từ đầu. Một trong những yêu cầu quan trọng của phát triển chuỗi giá trị nông sản là phải hình thành vùng nguyên liệu tập trung, quy mô lớn, đồng nhất về tiêu chuẩn chất lượng và có khả năng truy xuất nguồn gốc.

Điều tạo nên sự khác biệt và thực chất của mô hình này là thay đổi cách tiếp cận từ khuyến khích liên kết sang phát triển giá trị nông nghiệp bền vững, bao trùm toàn bộ các khâu từ cung ứng đầu vào, tổ chức sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến, bảo quản, logistics đến thị trường. Phát triển vùng nguyên liệu tập trung, đạt chuẩn, gắn với tổ chức sản xuất quy mô lớn; Thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và điều hành chuỗi; Lồng ghép yêu cầu chuyển đổi xanh, giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn và thích ứng biến đổi khí hậu; Thiết lập cơ chế phối hợp, điều phối giữa các chủ thể trong chuỗi, bảo đảm liên kết chặt chẽ và vận hành hiệu quả theo cơ chế thị trường.

Ông Nguyễn Phi Hồng Ngọc, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Hữu cơ Đắk Lắk chia sẻ tại Lễ ra mắt Chuỗi liên kết lúa gạo Ea Súp

Vấn đề cốt lõi là ai là người đứng ra tổ chức, ai chịu trách nhiệm với người nông dân và ai dám đầu tư vào sản xuất, hạ tầng và dữ liệu trước khi thấy lợi nhuận. Theo ông Nguyễn Phi Hồng Ngọc, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Hữu cơ Đắk Lắk chia sẻ đầy tự hào tại sự kiện Lễ ra mắt chuỗi lúa gạo:“Hiện nay, việc thu mua nông sản cho bà con đối với các doanh nghiệp lớn có thể là hoạt động bình thường, nhưng đối với HTX, đó là sự nỗ lực của cả một tập thể. Khi mới bắt đầu thực hiện số hóa vùng trồng, nút thắt lớn nhất là ghi nhận số liệu như thế nào và chuyển nhật kí bằng tay của nông dân lên hệ thống? Xác định số hoá không chỉ để quản lý mà để tạo giá trị kinh tế mới, đây không phải là việc của riêng ai mà chính là bài toán của cả hệ sinh thái. Biến mỗi ruộng vườn thành một dòng dữ liệu sống được ghi nhận từng bước theo thời gian thực với mỗi hoạt động có minh chứng cụ thể từ lúc trồng, chăm sóc, thu hoạch. Các dữ liệu từ hệ thống không yêu cầu nông dân nhập liệu nhiều hơn mà cần phải nhập thông minh hơn. Mọi thông tin dữ liệu của vụ trồng này sẽ được tiếp tục theo dõi với các vụ tương lai để cải tiến, tối ưu sản lượng thu hoạch, nâng cao chất lượng hạt gạo”.

Xác định số hóa không phải là chạy phong trào mà đó chính là công cụ quản trị thực sự đối với các sản phẩm được tạo ra từ chuỗi liên kết mới. Số hóa là điều kiện cần, liên kết chuỗi là điều kiện đủ, còn kinh tế tuần hoàn là con đường để nông nghiệp xã Ea Súp nói riêng và tỉnh Đắk Lắk nói chung phát triển xanh hơn, bền vững hơn và giàu bản sắc hơn. Thành công của mô hình tại xã Ea Súp dựa trên sự gắn kết chặt chẽ giữa Nhà nước - Doanh nghiệp và công nghệ - Ngân hàng - Hợp tác xã và nông dân. Qua đó, cho chúng ta thấy rằng việc đổi mới tổ chức sản xuất được xác định là khâu đột phá, trong đó kinh tế hợp tác, hợp tác xã giữ vai trò nòng cốt trong việc tổ chức nông dân, kết nối với doanh nghiệp, hình thành các chuỗi giá trị nông sản ổn định, hiệu quả, minh bạch thông tin trong toàn bộ chuỗi, mở ra thị trường và cơ hội mới dài hạn, gắn với phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và thích ứng biến đổi khí hậu.

Bà Đặng Thị Thanh Nhung - Phó Chủ tịch UBND xã Ea Súp phát biểu tại sự kiện

Bà Đặng Thị Thanh Nhung, Phó Chủ tịch UBND xã Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk cho biết: Dưới sự hỗ trợ của chính quyền địa phương cùng với sự hợp tác phát triển chuỗi kinh tế tập thể hiện đại, hiệu quả thì bước đầu đã hình thành chuỗi liên kết kinh tế tập thể giữa các hợp tác xã và định hình không gian số hoá nông nghiệp ngay từ đầu cho toàn chuỗi tại địa phương. Chuyển đổi số không phải là đích đến mà là một hành trình, là nỗ lực của các thành phần tham gia trong các liên kết chuỗi giá trị. Tôi tin rằng với sự kết nối chặt chẽ giữa nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, ngân hàng và nhà nông thì chúng ta sẽ sớm xây dựng được một chuỗi liên kết nông nghiệp hiện đại, minh bạch, bền vững, góp phần thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”./.

Cao Phúc

Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đắk Lắk