Quản lý dinh dưỡng cho cây sầu riêng trưởng thành ở vùng Tây Nguyên

Khác với nhiều loại cây lâu năm và cây ăn quả khác, cây sầu riêng đòi hỏi được chăm sóc với chế độ dinh dưỡng rất chặt chẽ theo từng thời gian sinh trưởng trong năm để đảm bảo sinh trưởng, ra hoa, đậu quả tốt và quả khi chín có chất lượng ngon. Bài viết này chia sẻ kết quả bón phân cho sầu riêng mà Công ty phân bón Bình Điền đã áp dụng cho cây sầu riêng trưởng thành, giống Dona, trồng xen canh trong vườn cà phê thuộc chương trình Canh tác cà phê thông minh mà công ty đã triển khai từ năm 2024 – 2026. Các loại phân bón và liều lượng bón dựa vào nhu cầu cây ở các giai đoạn sinh trưởng khác nhau của cây trong năm và dựa vào năng suất của cây sầu riêng. Kết quả rất tốt, đạt được sự hài lòng và tin tưởng của nông dân.

Hội thảo tổng kết vườn mô hình Cà phê Trồng xen Cây Sầu riêng (Ảnh: BFC)

Quản lý dinh dưỡng cho cây sầu riêng bao gồm việc bón phân qua đất và qua lá. Cây sầu riêng có năng suất 150-200kg/cây được cung cấp dinh dưỡng như sau:

1/ Giai đoạn phục hồi sau thu hoạch

- Phân hữu cơ: Bón phân chuồng ủ hoai với khối lượng lớn sau thu hoạch, tuy vậy nguồn phân chuồng thường bị thiếu hụt, có thể thay thế bằng các loại phân hữu cơ chế biến. Đầu Trâu Dưỡng rễ - Tốt cây là một loại phân hữu cơ cao cấp có phối trộn vi sinh vật có lợi, thành phần hữu cơ >60%. Bón với lượng lượng 10 kg/cây.

Cũng có thể dùng các loại HCMK 8 Plus, BLC Organic 1, BLC Organic 2… của Công ty CP Bình Điền - Mê Kông, Công ty CP Bình Điền - Lâm Đồng là các loại phân hữu cơ chế biến có phối trộn các dòng vi sinh vật đối kháng nấm bệnh.

- Bón chất cải tạo đất: Vôi là chất cải tạo đất rất quen thuộc với bà con nông dân vùng Tây Nguyên. Gần đây Công ty CP Phân bón Bình Điền vừa đưa ra thị trường 1 loại phân cải tạo đất, đó là phân Đầu Trâu Cân Bằng Đất (29,8% CaO; 7,2% MgO; 2,6% P2O5; 1,1% S; 1,2% SiO2 và một số chất vi lượng). Đầu Trâu Cân Bằng Đất được bón 2-3 kg/cây, rải đều trên mặt đất chung quanh tán sầu riêng.

- Phân bón khoáng: Phân NPK phù hợp trong thời gian sau thu hoạch có tỷ lệ đạm và lân cao hơn kali. Các sản phẩm AT1(18-12-8 TE); 20-15-5 TE; 19-12-6 TE … có hàm lượng NPK và trung vi lượng phù hợp vào thời gian sau thu hoạch để phục hồi vườn cây. Bón từ 3-4 kg/cây, chia thành 2 đợt bón cách nhau từ 30-40 ngày.

Song song với việc bón phân dưới đất cho sầu riêng, thời kỳ này cũng nên phun phân bón lá lên tán cây để thúc đẩy nhanh sự ra cơi đọt, lá phát triển đạt được diện tích lá tối đa, các cơi lá mới khỏe mạnh, sung sức trước khi cắt nước để phân hóa mầm hoa. Phân bón lá MK DURI 1 của Bình Điền - Mê Kông là loại phân bón lá có hàm lượng đạm khá cao, phối trộn thêm 2% acid humic và các chất trung vi lượng khác thích hợp để phun thúc ra lá cho cây sầu riêng vào thời kỳ sau thu hoạch.

2/ Giai đoạn phân hóa mầm hoa và ra hoa xả nhị

          Lân và kali là hai yếu tố dinh dưỡng đóng vai trò nền tảng trong quá trình phân hóa mầm hoa, giúp cây giúp cây sầu riêng ra hoa tập trung, do vậy trước khi cắt nước để cây phân hóa mầm hoa cây cần được cung cấp đầy đủ hai yếu tố dinh dưỡng này.

- Bón phân hóa mầm hoa: Đầu Trâu AT2 (7-17-12 TE)  là loại phân bón có tỷ lệ N/P/K thích hợp cho cây phân hóa mầm hoa tập trung. Trong Đầu Trâu AT2, các chất trung vi lượng đặc biệt cần thiết trong thời kỳ ra hoa đậu quả như Ca, Mg, Bore, Zn được phối trộn với tỷ lệ khá cao, thích hợp cho quá trình nở hoa, thụ phấn thụ tinh tiếp sau đó. Bón 1-2 kg/cây vào thời kỳ cơi lá làm bông chuyển già, thường thì trước khi cắt nước 20 ngày.

Sau khi cắt nước cho sầu riêng, có thể dùng các loại phân bón lá giàu lân như Đầu Trâu Max Lân (8-58-7 TE); Đầu Trâu MK (5-45-10 TE); MKP (0-53-34)… phun vào vùng mang trái để thúc đẩy sự phân hóa mầm hoa tập trung, phun 2 lần cách nhau 7 ngày, sau khoảng 14-20 ngày sau khi cắt nước hoa sẽ phân hóa rất nhiều.

- Bón nuôi hoa: Khi các mầm hoa dài khoảng 2cm thì bắt đầu tưới nước trở lại để nuôi hoa. Cùng với việc tưới nước là bón phân nuôi hoa. Công thức bón phù hợp trong thời kỳ này là các loại phân có tỷ lệ N/P/K bằng nhau như Đầu Trâu 15-15-15 TE hoặc 16-16-16 TE, lượng bón từ 0,5-0,8 kg/cây.

3/ Giai đoạn nuôi trái non đến trái chín

          Việc quản lý dinh dưỡng vườn sầu riêng trong thời kỳ này rất quan trọng. Nếu bón không đúng loại phân theo yêu cầu cây ở từng giai đoạn hay bón không đúng thời điểm cây cần sẽ làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới năng suất và chất lượng trái.

          - Bón nuôi trái non: Sau đậu quả 30-50 ngày, bón Đầu Trâu 15-15-15 TE; 0,5-0,8 kg/cây, có thể chia làm 2 lần bón. 

          - Bón làm cơm: Sau đậu quả 80-90 ngày, bón Đầu Trâu 14-7-21-TE hoặc Đầu Trâu 15-5-20 TE; bón 2-3 kg/cây chia làm 2 lần. Các loại phân nuôi quả sầu riêng giai đoạn làm cơm này đều có thành phần kali cao hơn đạm và là sulphát kali. Ngoài tỷ lệ N/P/K hợp lý, phân còn có nhiều chất vi lượng khác, do vậy đã đảm bảo được năng suất và chất lượng trái khi thu hoạch, cơm trái có màu vàng, vị ngọt không bị sượng.

          - Trước thu hoạch 20-25 ngày: Bón sulphát kali để thúc đẩy sự lên màu và độ ngọt của trái; bón 0,5 - 0,8 kg /cây.

Phân Đầu Trâu nuôi trái – Kali Sunphat Giai đoạn lên cơm Sầu riêng. (Ảnh: BFC)

Đoàn Công tác Đi thăm vườn Sầu riêng – Giai đoạn lên cơm (Ảnh: BFC)

TS. Tôn Nữ Tuấn Nam

Thành viên Hội đồng Khoa học Công ty CP Phân bón Bình Điền